بود . وى در سال 791 كه به اين ديوان پيوست به نوشتن كتابى در تقريظ قاضى بدر الدين رئيس ديوان انشاء پرداخت و در آن مطالبى را در اهميت شغل دبيرى و بسيارى از اصول آن گنجانيد و چون آن را مختصر و محتاج شرح و تفسير يافت كتابى مفصل در همين زمينه به نام « صبح الاعشى فى كتابة الانشاء » تأليف كرد كه در چهارده مجلد به چاپ رسيده است . اين كتاب هرچند در قرن هشتم و اوائل قرن نهم هجرى تأليف شده و نامها و عنوانهايى هم كه در آن آمده مربوط به مشاغل و وظائفى است كه در همان دوران و پيش از آن در دربار پادشاهان مصر وجود داشته ، ولى اين وظايف و نامها و عنوانهاى آنها را دولتهاى مصر ايجاد نكرده بودند بلكه به گفتهء قلقشندى غالبا مشاغل و وظائفى بوده‌اند كه با نام آنها در دوره‌هايى خيلى قديمتر از دوران او از خلافت عباسى به آنجا راه‌يافته و به همانگونه هم باقى مانده‌اند . بنابراين اينها هم به همان سرچشمه‌هايى برمىگردند كه در اينجا مورد گفتگو است ، يعنى سرچشمه‌هاى ايرانى . قلقشندى در بيان اين‌كه بسيارى از نامهاى مشاغل و سازمانهاى دربارى مصر فارسى بوده‌اند - با اينكه مصر در دوران اسلامى در مجاورت ايران قرار نداشته - گويد : اين وظائف در زمان خلافت فاطميها « 1 » و ايّوبيها « 2 » از خلافت بغداد كه گردانندگانش غالبا فارسىزبان بودند به اين كشور ( يعنى مصر ) انتقال يافته است . « 3 » نمونه‌هايى كه از اين قبيل در

--> ( 1 ) . دولت فاطميان از 297 هجرى تا 567 هجرى نخست در افريقا و سپس در مصر حكومت كرد . خليفگان فاطمى چهارده تن بودند كه ده تن آنها مركز حكومتشان در مصر بود . از سال 356 هجرى كه جوهر صقلّى سردار فاطميان مصر را گشود ، خليفهء فاطمى به نام معز الدين به آنجا انتقال يافت و از اين پس قاهره مركز حكومت آنان گرديد . ( 2 ) . حكومت ايوبى در سال 567 كه آخرين خليفهء فاطمى به دست صلاح الدين ايوبى كشته شد تأسيس گرديد . ( 3 ) . « و السبب فى استعمال الفارسى منها ( الالقاب ) و ان كانت الفرس لم تلها فى الاسلام ان الخلافة كانت ببغداد و غالب كلام اهلها الفارسية ، و الوظائف منقوله عنها الى هذه المملكة ، امّا مضاهاة كما فى الدولة الفاطمية على قلّة كما فى الاسفهسالار و اما تبعا كما فى الدولة الايوبية فما بعدها ( صبح الاعشى ، ج 5 ، ص 453 ) .